Đam mê và tuổi trẻ

(SVVN) Có thể đam mê của bạn là học hỏi những điều mới mẻ, có thể đam mê của bạn là khám phá ra các kiến thức mới, có thể đam mê của bạn là giúp đỡ mọi người chung quanh. Nhân dịp Xuân Canh Dần đang đến, xin hỏi bạn đã hay đang có đam mê lành mạnh vị tha gì chưa? Nếu có, bạn đã đi đến tận cùng của đam mê chưa? Đam mê đến tận cùng chính là cái mà ta còn gọi là lý tưởng đấy bạn ạ!

Đam mê nên bắt đầu từ lúc còn trẻ. Thứ nhất, người trẻ tuổi có nhiều sức khỏe, có sức chịu đựng bền bỉ để theo đuổi đam mê đến tận cùng. Thứ hai, người trẻ tuổi thường có tâm hồn phóng khoáng, không thành kiến xơ cứng như những người có tuổi. Thứ ba, về phương diện trí lực và tư duy, người trẻ tuổi đang trong đà phát triển, nhiều suy nghĩ sáng tạo, dễ hấp thu các tư tưởng hay lập luận mới. Thứ tư, dù muốn dù không, người trẻ tuổi cũng ít bị bị ràng buộc về các vấn đề như gia đình riêng, tiền bạc, danh lợi. Nói tóm lại, tuổi trẻ là tuổi của đam mê.

Trước hết, chúng ta cần thống nhất với nhau “đam mê’’ nghĩa là gì? Đam mê là một động từ hay danh từ chúng ta gặp khá thường xuyên trong văn chương, sách báo, phim ảnh. Thế nhưng, nhiều người, nhất là các bạn trẻ, vẫn thường tự hỏi đam mê là gì, như thế nào mới được gọi là đam mê, và bản thân mình có đam mê gì không? Những câu hỏi đó được đặt ra vì sự đam mê là một ý niệm định tính, không có thể cân đo đong đếm một cách khoa học khách quan được.

Chúng ta biết rằng đam mê là một cảm xúc, ham muốn thái quá, đến mức như không gì cưỡng lại được và không gì có thể thay thế. Trong tiếng Việt, đam mê hay được dùng để chỉ các ham muốn thiếu lành mạnh, thí dụ như đam mê rượu chè, cờ bạc. Đối với các bạn trẻ mới lớn, tình yêu có thể xem là một đam mê quen thuộc nhất và mạnh mẽ nhất. Thật ra, trong bài này tôi chỉ muốn tập trung vào các đam mê khác.

Đam mê là cảm nhận, kinh nghiệm của từng cá nhân một, không ai hoàn toàn giống ai. Có người theo đuổi hết đam mê này sang đam mê khác. Có người dường như suốt đời không biết đam mê là gì. Có những đam mê ngắn hạn, bùng nổ rồi nguội tắt theo năm tháng. Có thứ đam mê cả đời, bất biến qua thời gian. Có đam mê cháy bỏng nhiệt tình, có đam mê âm thầm sâu thẳm. Có những niềm đam mê mà người ta hay nhắc đến với sự tự hào. Có đam mê lại được giấu kín trong tận cùng tâm khảm.

Nhân tiện đây, tôi cũng muốn nói đến một việc như sau. Vì viết bài này, tôi có lên mạng xem các tự điển Việt- Anh dịch đam mê sang tiếng Anh như thế nào. Tôi rất ngạc nhiên khi một số tự điển quen thuộc (thí dụ như VDict.com) dịch động từ đam mê sang tiếng Anh thành “to indulge”. Thật ra, to indulge có hai nghĩa chính [(i) tự cho mình hay ai đó hưởng thụ một cái gì đó, có thể hơi thái quá, (ii) cho người khác muốn làm gì thì làm và không quan tâm nếu họ sử xự không đúng] nhưng không nghĩa nào tương ứng với động từ đam mê cả! Sự đam mê dịch thành passion có lẽ là chính xác nhất.

Tuổi trẻ Việt Nam ngày nay nhiều cơ hội nhưng cũng thật nhiều áp lực và thách thức. Nào là áp lực nhồi nhét kiến thức trong nhà trường, thi đậu cao, vào trường tốt, ngành tốt, đó là chưa kể áp lực kinh tế, tài chính. Nào là áp lực kiếm việc làm ổn định, lương cao, nhiều cơ hội thăng tiến. Nào là kỳ vọng gia đình, áp lực của bè bạn của xã hội. Thách thức cũng rất nhiều, kinh tế - xã hội chuyển đổi rất nhanh, áp lực cạnh tranh trong thời kỳ toàn cầu hóa. Nhưng cũng chính vì thế mà tuổi trẻ Việt Nam cần vươn lên với một hướng đi có chủ đích, với những sự đam mê lành mạnh vị tha. Đây là những điều kiện cần thiết để tự tạo cho chính mình một lối sống triết lý, văn hóa phù hợp với đà tiến hóa của xã hội, nhân quần.

Có những đam mê lành mạnh nhưng chỉ là đáp ứng cho nhu cầu bản thân. Thí dụ như đam mê trong việc học, việc chơi thể thao, việc làm của riêng mình. Có những đam mê vị tha, chứng tỏ sự quan tâm đến đồng bào đất nước. Thí dụ một thanh niên đi gom từng cuốn sách một để xây dựng tủ sách cho nông dân hay một học giả bỏ cả đời say mê nghiên cứu (mà không vì danh lợi) việc xác định chủ quyền biển Đông của người Việt, nước Việt. Có những đam mê vị tha cao hơn nữa, chứng tỏ sự quan tâm đến nhân loại, thế giới. Thí dụ như các thanh niên, thiếu nữ nước ngoài bỏ những năm tháng đẹp nhất của cuộc đời đến chăm sóc các cô nhi nghèo tại Việt Nam.

Nếu điều kiện cho phép, đam mê nên bắt đầu từ lúc còn trẻ. Thứ nhất, người trẻ tuổi có nhiều sức khỏe, có sức chịu đựng bền bỉ để theo đuổi đam mê đến tận cùng. Thứ hai, người trẻ tuổi thường có tâm hồn phóng khoáng, không thành kiến xơ cứng như những người có tuổi. Thứ ba, về phương diện trí lực và tư duy, người trẻ tuổi đang trong đà phát triển, nhiều suy nghĩ sáng tạo, dễ hấp thu các tư tưởng hay lập luận mới. Thứ tư, dù muốn dù không, người trẻ tuổi cũng ít bị bị ràng buộc về các vấn đề như gia đình riêng, tiền bạc, danh lợi. Nói tóm lại, tuổi trẻ là tuổi của đam mê.

Thật ra đam mê tự nó có nhiều điểm rất tích cực. Trước hết, trong bất cứ việc gì, học hành, thể thao, việc làm, nghiên cứu, v.v..., đam mê có thể xem là yếu tố hay động lực hay bí quyết của thành công, của sáng tạo. Thứ hai, đam mê, dù rằng vị kỷ hay vị tha, sẽ giúp chúng ta thấy hạnh phúc vì được sống tận cùng với nó. Thứ ba, vượt qua tầm nhìn hạn hẹp của từng cá nhân, một dân tộc có những người trẻ đam mê vị tha là một dân tộc có tương lai, một đất nước có những người trẻ tuổi đam mê đến tận cùng là một đất nước hứa hẹn sự tăng tiến.

Dĩ nhiên, mọi thứ đam mê lành mạnh, dù rằng vị kỷ hay vị tha, đều đòi hỏi sự hy sinh và cố gắng lớn lao và thường xuyên. Một thanh niên bỏ công sức ra xây dựng tủ sách cho nông dân phải hy sinh rất nhiều thời giờ và nhiều khi ngay cả thu nhập hay tài sản của mình. Một người đam mê không bao giờ chỉ làm đến nửa chừng mà luôn luôn cố gắng đến tận cùng. Nếu không có hy sinh và cố gắng, đam mê dù đẹp như thế nào đi chăng nữa, cũng khó mà tồn tại lâu dài được.

Có thể đam mê của bạn là học hỏi những điều mới mẻ, có thể đam mê của bạn là khám phá ra các kiến thức mới, có thể đam mê của bạn là giúp đỡ mọi người chung quanh. Nhân dịp Xuân Canh Dần đang đến, xin hỏi bạn đã hay đang có đam mê lành mạnh vị tha gì chưa? Nếu có, bạn đã đi đến tận cùng của đam mê chưa? Đam mê đến tận cùng chính là cái mà ta còn gọi là lý tưởng đấy bạn ạ!